Chống dịch sốt xuất huyết kiểu... phong trào?

SGTT.VN - Dịch sốt xuất huyết lây lan nhanh, số ca tử vong tăng cao. Vì sao? Sài Gòn Tiếp Thị đã trao đổi với TS Trần Thanh Dương, cục phó cục Y tế dự phòng thuộc bộ Y tế xung quanh vấn đề này.

Tiến sĩ Trần Thanh Dương, cục phó cục Y tế dự phòng. Ảnh: Lệ Hà

Ông Dương cho biết, từ đầu năm đến nay, cả nước có 39.897 ca mắc sốt xuất huyết (SXH) tại 52 tỉnh/thành, trong đó có 26 ca tử vong, tăng 35,3% so với cùng kỳ năm 2011. Miền Nam, miền Trung và Tây Nguyên vẫn là điểm nóng của SXH. Bệnh SXH theo chu kỳ hàng năm có nhiều khả năng tăng cao số mắc, số tử vong vào các tháng 8-9 và 10 nếu không tích cực triển khai các biện pháp phòng, chống kịp thời.

Thưa ông, SXH không phải là bệnh mới nhưng năm nào vào mùa, số ca mắc và tử vong cũng cao trong khi công tác chống dịch luôn được khẳng định là “làm tốt”. Phải chăng công tác chống dịch vẫn chỉ là hô hào theo kiểu phong trào?

Nói chống dịch chưa hiệu quả thì không đúng. Có điều nguồn ngân sách chi cho công tác phòng chống dịch SXXH còn hạn chế, chỉ đáp ứng 10% nhu cầu. Cụ thể, năm nay kinh phí cấp cho công tác này khoảng 100 tỷ đồng. Với số tiền này chỉ những xã, địa phương trọng điểm (số ca mắc trung bình cao, có nguồn lây bệnh cao) được đầu tư 10% (tức là 1/10 nhu cầu) trong khi lẽ ra tất cả các xã trong vùng đều được giám sát trọng điểm, đầu tư kinh phí. Đó là chưa nói đến hệ thống cộng tác viên phòng chống dịch chỉ được 50.000 đồng/người/tháng mà mỗi cộng tác viên phụ trách tuyên truyền khoảng 70-100 hộ gia đình thường xuyên hàng tuần.

Đến nay, dịch đã vào mùa nhưng nhiều địa phương chưa nhận được kinh phí phòng chống SXH từ trên rót xuống như Hà Tĩnh, TP.HCM và Bắc Giang. Những hạn chế này đã dẫn đến công tác phòng chống dịch tại các địa phương còn khó khăn.

Bộ trưởng bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến trong cuộc họp ngày 15.8 tại TP.HCM đã đề cập đến trách nhiệm làm lan truyền dịch bệnh ra cộng đồng. Vậy, các địa phương có cam kết nếu để xảy ra dịch không kiểm soát sẽ phải chịu trách nhiệm như thế nào không ?

Câu hỏi này đã đưa ra nhiều năm tại các cuộc họp. Đây là trách nhiệm của các cấp, các ngành tham gia công tác phòng chống dịch nhằm tiến tới mục tiêu giảm số mắc, số ca tử vong và khống chế tốt dịch bệnh. Tại cuộc họp, các địa phương cũng nói đến việc chính quyền không có chế tài xử phạt hành vi làm lây lan bệnh dù hành lang pháp lý đã có. Bộ trưởng bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cũng băn khoăn khi các nước khác chỉ cần một hành vi nhỏ làm lan truyền bệnh, gây dịch cho cộng đồng là bị xử phạt nặng. Còn ở nước ta có hành lang pháp lý như Luật phòng chống bệnh truyền nhiễm, nghị định xử phạt nhưng chưa làm được. Năm nay, theo chỉ đạo của bộ trưởng bộ Y tế, đề nghị chủ tịch các tỉnh có trách nhiệm hàng đầu trong việc chỉ đạo công tác phòng chống dịch. Hiện chưa có tỉnh nào đứng ra đảm bảo, hứa nếu để dịch bùng phát mạnh sẽ chịu hình thức xử lý.

Cũng phải nhìn vào thực tế, dịch bệnh xảy ra có cả yếu tố chủ quan và khách quan. Ngay cả Singapore có điều kiện sống tốt hơn chúng ta nhưng tỷ lệ vẫn cao, họ có 7.000-8.000 ca SXH/năm mà chỉ có 7 triệu dân. Chia tỷ lệ mắc ra thì họ cũng bằng với mình. Điều quan trọng là làm thế nào để hạn chế tối đa sự phát triển của bệnh, giảm tỷ lệ mắc và tử vong, đảm bảo sức khỏe người dân.

Với những động thái sớm hơn mọi năm bộ Y tế có đảm bảo năm nay dịch SXH sẽ giảm hơn năm ngoái?

Năm nay, túyp D4 lưu hành mạnh. Bộ Y tế đã và đang phối hợp với các địa phương trong việc khống chế dịch SXH, giảm số ca mắc và tử vong xuống mức thấp nhất.

Xin cảm ơn ông!

Lệ Hà (thực hiện)