Soạn bài Nhớ đồng và trả lời các câu hỏi trong sách giao khóa để bạn học sinh hiểu nội dung và nghệ thuật được tác giả sử dụng.

Table of Contents

Soạn bài Nhớ đồng siêu ngắn (ý chính)

Nhớ đồng sử dụng cách gieo vần liền kết hợp vần cách. Cạnh đó, Tố Hữu sử dụng cả nhịp 4/3 và 3/4 trong toàn bài thơ đem lại cảm giác hân hoan, sống động:

Cảm hứng của bài thơ được gợi lên từ tiếng hò, được lặp lại nhiều lần:

  • Tiếng hò lẻ loi đơn độc giữ trời trưa → Nhân vật trữ tình cảm nhận được sự hiu quạnh;
  • Tiếng hò đã đồng cảm, hoà điệu của nhiều nỗi hiu quạnh → Người chiến sĩ cách mạng thấy nhớ nhung da diết đồng quê, cuộc sống bên ngoài nhà tù.
  • Tiếng than khắc khoải, da diết → Diễn tả cõi lòng hoang vắng vì bị cách biệt với thế giới bên ngoài → Nỗi hiu quạnh của người tha thiết yêu đời.
    Sự lặp lại → Nhấn mạnh liền ý liên kết nhiều nội dung khác nhau, tô đậm cảm xúc, khắc sâu ý tưởng → Triền miên vì nỗi nhớ da diết.

Đồng quê thể hiện lên đậm đà nỗi nhớ của tác giả: Cồn thơm, ruồng tre mát, ô mạ xanh mơn mởn, nương khoai ngọt sắn bùi, chiều sương phủ bãi đồng, xóm làng và con đường thân thuộc, xóm nhà tranh thấp, con đường quen. Tất cả đều đơn sơ gần gũi quen thuộc, thân thương nhưng bị ngăn cách.

Con người gần gũi thân thuộc thân thương:

  • Những lưng còng xuống luống cày.
  • Những bàn tay vãi giống.
  • Một giọng hò đưa bố mẹ già xa đơn chiếc (linh hồn đã khuất).

Nỗi nhớ chân thật đậm tình thương mến

Nhớ đến bản thân mình: Nhớ tới những ngày tháng tự do hoạt động cách mạng.

Say mê lý tưởng, khao khát tự do sôi nổi cho nên càng cảm thấy cô đơn với thực tại cuộc sống bị giam cầm.

Nghệ thuật:

  • Sử dụng rất thành công biện pháp tu từ điệp ngữ, điệp cấu trúc.
  • Giọng thơ da diết, khắc khoải, sâu lắng.
  • Hình ảnh thơ gần gũi, giản dị mộc mạc, đời thường.

Trả lời đọc hiểu Nhớ đồng

Tổng hợp những câu hỏi soạn bài Nhớ đồng lớp 8 trong sách giao khoa Chân trời sáng tạo. Bài viết tổng hợp cả câu trả lời cho phần chuẩn bị và suy luận trong bài.

1/ Chuẩn bị đọc: Vùng đất hoặc con người để lại trong em ấn tượng sâu đậm.

Vùng đất đã để lại trong em ấn tượng sâu đậm nhất chính là miền quê của em – nơi em sinh ra và lớn lên nơi gắn bỏ biết bao những kỉ niệm ngọt ngào của tuổi thơ. Quê em, nơi có ánh năng của buổi ban mai với bầu không khí trong lành và mát dịu, có những đồng ruộng thẳng cánh cò bay tít tắp. Miền đất quê em không có cảnh ồn ào tấp nập như chốn đô thị mà thật yên bình.

Những con người nơi đây yêu thương, đùm bọc lẫn nhau. Họ sống bằng tình cảm chân thành, chất phác, trong sáng. Người dân nơi đây sống luôn nhớ về cội nguồn, gốc gác. Vì vậy, quê em có rất nhiều nhà thờ họ, đình chùa, miếu. Mỗi nhà đều có một bàn thờ tổ tiên đặt nơi trang trọng, linh thiêng. Mỗi dịp cuối năm, mọi người đến thăm mộ tổ tiên, ông bà thắp hương cho tròn đạo hiếu, tỏ lòng biết ơn. Đặc biệt, cũng trong những ngày cuối năm ấy, người dân quê em đều mong ngóng con cháu trở về quây quần sau những ngày xa cách. Tất cả đã làm những nét văn hóa đẹp còn đọng lại trong ký ức của em.

soạn văn nhớ đồng
Tả cảnh làng quê quê em

2/ Câu hỏi suy luận: Xác định cảm xúc của tác giả ở khổ thơ ” Đâu gió … sắn bùi”. Em dựa vào đâu để xác định như vậy?

Khổ thơ diễn tả cảm xúc nhớ đồng da diết: Bức tranh quê trong hoài niệm hiện lên bình dị, xinh đẹp và đáng yêu. Đây cũng là tiếng lòng da diết với cuộc đời, nhớ cuộc sống tự do, yêu quê hương đất nước và say mê cách mạng của nhân vật trữ tình (người tù chính trị). Bị tù đày mà phải xa quê hương.

Căn cứ xác định:

  • Tác giả liệt kê những hình ảnh đơn sơ, gần gũi quen thuộc, thân thương nơi đồng quê: Cồn thơm, ruộng tre mát, ô mạ xanh mơn mởn, nương khoai ngọt sắn bù,…
  • Chữ “đâu” bốn lần xuất hiện như câu hỏi đau đáu diễn tả sự xúc động, thổn thức khi tất cả những hình ảnh ấy giờ đây chỉ còn hiện lên trong hoài niệm, trong nỗi nhớ vơi đầy. Đồng thời, nhấn mạnh nỗi nhớ da diết của tác giả đối với mảnh đất và con người nơi đây. Nỗi nhớ đồng gắn liền với nỗi đau buồn cô đơn của nhà thơ đang bị đày trong chốn ngục tù.

Bạn có thể sử dụng nội dung này cho bài phân tích cấu tứ và hình ảnh trong bài thơ Nhớ đồng. Chi tiết này giúp bài của bạn có dẫn chứng rõ ràng, tăng điểm đáng kể.

3/ Câu suy luận 2: Việc lặp lại hai dòng thơ “Gì sâu … tiếng hò” có tác dụng gì?

Hai câu thơ diễn tả cảm xúc buồn, thương nhớ quê hương của tác giả vào một buổi trưa hiu quạnh khi nghe tiếng hò lẻ loi đơn độc cất lên. Hai câu thơ được lặp đi lặp lại nhằm:

  • Tạo nhịp điệu, tạo tính nhạc cho toàn bài thơ.
  • Gây được sức ám ảnh lớn, nhấn mạnh tâm trạng nhớ thương da diết những hình ảnh, những kỷ niệm đẹp đẽ của quê hương và cuộc sống bên ngoài.
  • Khắc sâu nghịch cảnh giam cầm tù túng, cô đơn của người tù.
  • Toàn bài thơ dường như cũng trở thành tiếng hò miên man, buồn bã của người tù.

4/ Xác định thể thơ của bài thơ Nhớ đồng và cách gieo vần, ngắt nhịp trong khổ thơ thứ hai.

Thể thơ bài thơ Nhớ đồng là thơ bảy chữ. Trong khổ thứ 2, cách gieo vần là vần liền (mùi – vui) và vần cách (mùi – bùi). Cách ngắt nhịp linh hoạt với 2 kiểu 4/3 và 3/4.

5/ Tìm những câu thơ, những từ ngữ được lặp đi lặp lại trong bài thơ Nhớ đồng và nêu tác dụng của việc sử dụng cách diễn đạt đó.

Các cặp câu thơ trên được lặp đi lặp lại với tác dụng:

“Gì sâu bằng những trưa thương nhớ

Hiu quạnh bên trong một tiếng hò”.

“Gì sâu bằng những trưa hiu quạnh

Ôi ruộng đồng quê thương nhớ ơi”

  • Thể hiện nỗi nhớ thương da diết và sự cô đơn của nhà thơ trong buổi trưa hiu quạnh khi nghe tiếng hò lẻ loi cất lên.
  • Khiến toàn bài thơ cũng trở thành tiếng hò miên man, buồn bã của người tù cách mạng.

Điệp ngữ “đâu” (lặp đi lặp lại 11 lần) có tác dụng:

  • Nghe như lời khắc khoải đau đáu thốt ra từ con tim của một người con yêu quê hương đất nước.
  • Gây được sức ám ảnh lớn, nhấn mạnh tâm trạng nhớ thương da diết những hình ảnh, kỉ niệm đẹp đẽ của quê hương và cuộc sống bên ngoài.
  • Khắc sâu nghịch cảnh giam cầm tù túng cô đơn của người tử tù.

Điệp ngữ “ôi”, “Chao ôi thương nhớ, chao thương nhớ” có tác dụng: bộc lộ cảm xúc thương nhớ quê nhà, đặc biệt là nhớ thương mẹ trào dâng đến mức phải thốt lên bằng từ cảm thán.

Điệp ngữ “tôi”: nhấn mạnh nhân vật trữ tình trong bài thơ đang trải lòng về nỗi nhớ quê nhà, nhớ thương người mẹ hiền da diết.

6/ Nhận xét về cách sắp xếp các phần trong bố cục của bài thơ Nhớ đồng. Từ đó xác định sự vận động của mạch cảm xúc được tác giả thể hiện trong bài thơ.

Soạn Nhớ đồng cần ghi nhớ Bố cục bài thơ này như sau:

  • Phần 1 (Từ đầu đến thiệt thà): Nỗi nhớ da diết cuộc sống bên ngoài nhà tù.
  • Phần 2 (Tiếp theo đến ngát trời): Nỗi nhớ về chính mình trong những ngày chưa bị giam cầm.
  • Phần 3 (Còn lại): Trở lại thực tại trại giam cầm lòng trĩu nặng với nỗi nhớ triền miên.

Từ âm hưởng tiếng hò trong buổi trưa hiu quạnh trong hiện tại => Nhớ đồng quê trong quá khứ => nhớ thương “dáng hình quen” nơi miền quê trong quá khứ ” nhớ quá khứ của chính mình khi chưa bị giam cầm => trở về hiện tại buồn trĩu nặng vì tù đày.

Mạch cảm xúc của tác giả đi từ nỗi nhớ quê nhà đến nhớ những ngày tư do cho đến thực tại phũ phàng bây giờ. Sự bức bối trong nhà tù, sự cô đơn của nhà thơ khi bắt gặp tiếng hò quê hương tha thiết, đó là nguyên nhân khởi nguồn cho bao cảm xúc nhớ thương của nhà thơ về quê hương, về con người.

Để rồi từ đó làm sống lên trong lòng nhà thơ khát khao được tự do, khát khao hành động, khát khao thực hiện lí tưởng muốn đem lại độc lập cho dân tộc, sự no ấm cho quê hương. Mạch cảm xúc của tác giả trong bài thơ tự nhiên, logic, hợp với tâm trạng của một người chiến sĩ trẻ, đang khao khát cống hiến cho sự nghiệp cách mạng nhưng lại bị giam cầm, tù hãm.

7/ Nêu cảm hứng chủ đạo của bài thơ Nhớ đồng. Căn cứ vào đâu để em xác định như vậy?

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là nỗi nhớ quê hương, nhớ thương con người quê hương, nhớ cuộc sống tự do xen lẫn niềm xót thương, nỗi phấn uất, bất bình với thực tại và luôn khát khao tự do.

Trả lời căn cứ xác định cho phần soạn văn Nhớ đồng này như sau:

  • Dựa vào nhan đề bài thơ.
  • Dựa vào trạng thái cảm xúc mãnh liệt của tác giả qua việc sử dụng biện pháp nghệ thuật điệp ngữ, những hình ảnh, từ ngữ, giọng điệu,… đã khơi gợi cho người đọc cảm nhận được nỗi nhớ quê hương da diết, niềm say mê lí tưởng và khát khao tự do của nhân vật trữ tình.

8/ Xác định chủ đề của bài thơ Nhớ đồng. Chủ đề đó được thể hiện qua những hình thức nghệ thuật nào?

Chủ đề của bài thơ Nhớ đồng: Tình yêu quê hương đất nước, say mê lí tưởng, yêu cuộc sống của chính mình và khát vọng tự do.

Thể hiện qua việc:

  • Sử dụng rất thành công biện pháp tu từ điệp ngữ, điệp cấu trúc.
  • Giọng thơ da diết, khắc khoải, sâu lắng.
  • Hình ảnh thơ gần gũi, giản dị, mộc mạc, đời thường.
  • Ngôn ngữ thơ trữ tình chính trị, đậm đà tính dân tộc.

9/ Theo em, tác giả muốn gửi thông điệp gì tới người đọc qua bài thơ Nhớ đồng?

Qua bài thơ Nhớ đồng, tác giả Tố Hữu muốn gửi thông điệp: Phải luôn biết yêu thương, trân quý quê hương của mình, yêu thương cuộc sống, con người và tất cả cảnh vật xung quanh ta. Hun đúc cho mình khát vọng tự do, có ước mơ, hoài bão và lí tưởng cao đẹp.

10/ Viết khoảng 5 câu hoặc vẽ một bức tranh thể hiện tưởng tượng của em về cảnh sắc, con người được gợi tả trong bài thơ Nhớ đồng.

Qua bài thơ Nhớ đồng của Tố Hữu, bức tranh đồng quê hiện lên rất đậm nét trong từng nỗi nhớ của tác giả. Bức tranh ấy được tô điểm bằng nét vẽ bình dị mà ấm áp như cánh đồng ruộng với những cồn thơm, ô mạ xanh mơn mở, nương khoai sắn ngọt bùi, xóm nhà chìm lặng, con đường mòn mỏi theo năm tháng, Tất cả đều là những cảnh sắc đơn sơ rất đỗi thân thương. Bức tranh quê hương ấy còn xuất hiện bóng dáng người lao động lam lũ, nhọc nhằn, đặc biệt là bóng dáng mẹ già đơn chiếc – những con người luôn tần tảo thầm lặng, hy sinh vì gia đình, quê hương đất nước. Họ chất phác và bền bỉ như đất đai. Không gian sau nỗi nhớ thật bình dị thân thuộc, khắc khoải một tâm trạng kiếm tiềm, nuối tiếc trân trọng những vẻ đẹp của nhà thơ. Làng quê hiện về trong kí ức với hương của đất, bóng mát lũy tre làng, sắc xanh nao lòng của mạ và vị ngọt bùi khoai sắn, gợi nhớ một cảm giác bình yên, đáng quý.

Những hình ảnh tưởng tượng đó có tác dụng thế nào đối với việc hiểu nội dung bài thơ?

Những hình ảnh tưởng tượng đó làm nổi bật lên vẻ đẹp của cảnh vật và con người quê hương được gợi lên trong bài thơ và những tâm tư, tình cảm của tác giả thể hiện trong bài thơ.

Hình ảnh gợi ý:

soạn nhớ đồng chân trời sáng tạo
Ảnh gợi ý cho bài thơ Nhớ đồng

11/ Qua bài thơ Nhớ đồng thông điệp có ý nghĩa nhất đối với anh chị là gì?

Trân trọng và thương yêu cuộc sống với hình giá trị bình dị nhất.

Soạn văn 8 Những chiếc lá thơm tho là bài giảng tiếp theo sau Nhớ đồng. Bạn nên xem để có sự chuẩn bị cho bài học sắp tới.

Kết luận

Soạn bài Nhớ đồng tác giả Tố Hữu giúp bạn hiểu rõ nội dung của bài thơ. Với cảm hứng chủ đạo là tình yêu quê hương đất nước, khát khao được tự do, bài thơ đã truyền tải nhiều thông điệp ý nghĩa cho thế hệ mai sau.